Bu haftanın gündeminde bir hibe programının sonuçları, çocuk ve gençlik tiyatrosuna yönelik iki açık çağrı, katılım koşulu sınırlı bir çevrim içi buluşma ve drama eğitiminin dönüştürücü niteliğini inceleyen bir araştırma var.

Bu liste alanın bütün gündemi değil; 4–10 Eylül 2026 aralığında resmî kurum sayfalarında doğrulayabildiğim gelişmelerden oluşan küçük bir seçki. Kaynakların bildirdiği bilgileri önce kendi bağlamında aktaracak, ardından bende bıraktığı uygulama sorusunu açıkça ayıracağım. Böylece haber ile yorum aynı sandalyeye sıkışıp birbirinin dirseğine basmayacak.

Türkiye’den: Ortaklaşa’da dört yerel kültür projesi

İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV), Ortaklaşa: Kültür, Diyalog ve Destek Programı’nın 2026–2029 dönemindeki ilk çağrı sonuçlarını 1 Eylül’de açıkladı. İKSV’nin duyurusuna göre 43 şehirden gelen 147 başvuru arasından Ayvalık, Diyarbakır, Gürpınar ve Osmangazi’de yürütülecek dört proje seçildi; projelere toplam 500 bin avroya varan destek sağlanacak.

Duyuruda mekânların yalnızca etkinlik yapılan binalar değil, kent sakinlerinin üretim ve karar süreçlerine katıldığı kamusal alanlar olarak ele alınması dikkat çekiyor. İKSV ayrıca desteklenen ekiplere en az 15 mentorluk oturumu sunulacağını ve Avrupa’daki kurumlarla ortaklıklara yönelik yeni çağrının 17 Eylül 2026’da açılmasının planlandığını bildiriyor.

Benim uygulama notum: Bir kültür ya da drama projesi tasarlarken yalnızca kaç etkinlik yapacağımızı değil, katılımcının hangi kararda gerçekten söz sahibi olacağını da yazmak iyi bir başlangıç olabilir. Bu yorum İKSV’nin başvuru ölçütü değil; duyurudaki katılım ve ortak yönetim vurgusunun kendi planlarıma düşürdüğü bir soru.

Takvime not: Uluslararası Kültürel İşbirliği Proje Teklif Çağrısının 17 Eylül 2026’da açılması planlanıyor; başvuru koşulları yayımlandığında resmî rehber ayrıca okunmalı.

Araştırma ile uygulama aynı masaya çağrılıyor

ASSITEJ International’ın 2 Eylül tarihli duyurusuna göre ITYARN Araştırma Konferansı, 21 Temmuz–1 Ağustos 2027’de Güney Kore’nin Suwon kentinde yapılacak 22. ASSITEJ Dünya Kongresi kapsamında düzenlenecek. “Çocukların Sesleri ve Olası Dünyalar” temalı konferans; araştırmacıların yanında uygulayıcıları, ASSITEJ profesyonel ağlarını ve ulusal merkezlerini de İngilizce veya Korece öneri göndermeye çağırıyor. Son tarih 15 Eylül 2026.

Kaynağın söylediği bu kadar. Benim için ilginç olan, uygulayıcının yalnızca araştırmanın konusu değil, bilgi üreten taraflardan biri olarak da çağrılması. Bir başvuru düşünülüyorsa “Atölyede ne yaptım?” sorusunun yanına “Neyi, nasıl kaydettim; katılımcının sesini nasıl korudum?” sorusunu eklemek gerekebilir.

Başvuru notu: Süre yakın. Başlık yetiştirmek uğruna etik izin, yöntem, çocukların mahremiyeti ve veri toplama biçimi belirsiz bırakılmamalı.

Avrupa’daki gençlik tiyatrolarına ağ çağrısı

ASSITEJ International’ın aynı gün yayımladığı ikinci duyuru, Avrupa’daki gençlik tiyatrolarını For/With/By European Youth Theatre Consortium ağına katılmaya çağırıyor. Ağın 2027’de Getafe’de bir laboratuvar, 2028’de Uppsala’da bir festival düzenlemesi planlanıyor; yeni ortaklar için son başvuru tarihi 30 Kasım 2026.

Bu çağrıyı tek bir eğitmenin bireysel başvurusu gibi okumamak gerekiyor: Duyuru doğrudan Avrupa’daki gençlik tiyatrolarına ve kurumsal ortaklığa sesleniyor. Türkiye’den ilgilenen bir yapı için ilk somut adım, gençlerin karar süreçlerindeki yerini, uluslararası çalışmaya ayırabileceği süreyi ve kurumsal kapasitesini dürüstçe değerlendirmek olabilir.

Benim uygulama notum: “Gençler için” yapılan bir iş ile “gençlerle birlikte” kurulan bir iş aynı şey değil. Başvuru hazırlarken gençlerin yalnızca sahnedeki görünürlüğünü değil, tema, yöntem ve değerlendirme kararlarındaki payını da sormak isterdim.

Takvime not; fakat herkes için açık değil

ASSITEJ International, 24 Eylül’de Çocuklar ve Gençler İçin Dünya Tiyatro Günü 2027 hazırlıklarına odaklanan iki çevrim içi oturum düzenleyeceğini duyurdu. Oturumlar 09.00 ve 16.00 CEST’te başlayacak ve 90 dakika sürecek.

Burada önemli bir katılım sınırı var: Duyuruya göre oturumlar yalnızca bir ASSITEJ ulusal merkezinde veya profesyonel ağında yönetim, ekip ya da gönüllülük düzeyinde doğrudan görev alan kişiler için. Bu nedenle kaydı herkese açık bir eğitim gibi sunmak doğru olmaz. Koşulu karşılayanlar resmî sayfadaki kayıt bağlantılarını kullanabilir.

Haftanın araştırma notu: Dönüşüm iddiasını ölçülü okumak

Christina Gray ve Robin Pascoe’nun Australian Journal of Education dergisinin 2026 tarihli 70. cilt, 1. sayısında yer alan çalışması, Batı Avustralya’daki sekiz görev yapan drama öğretmeni ile 22 öğretmen adayının görüşmelerini fenomenolojik ve nitel bir yaklaşımla inceliyor. Yazarlar katılımcı anlatılarında özgüven, kişisel değerler ve yaratıcı risk alma çevresinde üç tema belirliyor.

Çalışmanın bulguları drama deneyiminin katılımcılar tarafından nasıl hatırlandığını ve anlamlandırıldığını görmek açısından değerli. Ancak yazarların kendileri de örneklemin küçük, kendi isteğiyle seçilmiş ve ağırlıklı olarak mesleğin başındaki öğretmen adaylarından oluştuğunu; araştırmacı yorumunun analizi etkileyebileceğini belirtiyor. Bu nedenle çalışmayı “Drama herkesi mutlaka dönüştürür.” cümlesine kanıt yapmak, makalenin taşıyabileceğinden daha ağır bir bavul vermek olur.

Benim uygulama notum: Bir katılımcının daha çok konuşmasını doğrudan özgüven artışı diye etiketlemek yerine, güvenli katılım koşullarını ve değişimin onun kendi sözlerinde nasıl göründüğünü izlemek daha özenli olabilir. Bazen dönüşüm büyük bir final değil, kişinin bugün pas deme hakkını kullanabilmesidir; bunu da ancak o kişinin deneyimine saygıyla yaklaşarak anlayabiliriz.

Araştırmanın söylediği: Katılımcı anlatılarında üç dönüşüm teması bulundu. Söylemediği: Her drama çalışmasının her katılımcıda aynı sonucu doğuracağı.

Bu hafta çantama kalan üç soru

Gündem maddelerini birbiriyle yarıştırmak yerine, kendi çalışmalarım için üç küçük kontrol sorusuna dönüştürüyorum. Bunlar kaynakların hazır önerileri değil; bu haftaki okumaların bende bıraktığı notlar.

  • Bir projede katılımcı, programın hangi kararına gerçekten etki edebiliyor?
  • Uygulamadan söz ederken deneyimi nasıl kaydediyor, kaydın sınırlarını ve sahibini nasıl görünür kılıyorum?
  • Drama için güçlü bir sonuç cümlesi kurmadan önce, kaynağın yöntemi ve sınırlılıkları bana ne kadar söz hakkı veriyor?