← Tüm okuma yolları

01 · Temel yaklaşım

Yaratıcı dramaya başlangıç

Yaratıcı dramayı hazır etkinlikler toplamı olarak değil; grubun deneyiminden doğan, rol ve dramatik durumla derinleşen bir öğrenme süreci olarak anlamak için başlangıç rotası.

  1. Yaratıcı drama nedir, ne değildir?
  2. Oyun ile dramatik süreç nerede ayrılır?
  3. Eğitmen nasıl bir öğrenme ortamı kurar?
Konu merkezindeki yazı ve planları gör

Oku, küçük bir şey dene,
kendi izini bırak.

5kendi hızında adım

Adımları herkese açık biçimde okuyabilirsin. Üye olduğunda kaldığın yer hesabında saklanır.

01Kavramı ayırt et

Yaratıcı dramayı benzer çalışmalardan ayırt et.

Oyun, dramatizasyon ve yaratıcı drama arasındaki ayrımları; rol, kurmaca, katılımcı ve değerlendirme bileşenleri üzerinden incele.

Kaynak ne söylüyor, biz ne çıkarıyoruz?

Adıgüzel, yaratıcı dramayı doğaçlama ve rol oynama gibi tekniklerden yararlanan; bir grup ve lider eşliğinde, yaşantılardan hareketle yürütülen bir süreç olarak ele alır. Bu çerçeve, her oyun ya da canlandırmanın kendiliğinden yaratıcı drama sayılmaması gerektiğini düşündürür.

Çelik Drama’nın uygulama önerisi

Tanıdık bir oyuna kurmaca ekle

Bildiğin bir oyunu seç. Oyunun kurallarını değiştirmeden gruba ortak bir sorun, farklı ihtiyaçlara sahip roller ve sonucu etkileyebilecek bir karar ekle. Oyunun ne zaman dramatik bir sürece yaklaştığını not et.

Kendine sor

Katılımcıların hangi kararı sürecin yönünü gerçekten değiştirebilir?

02Bağı görünür kıl

Amaç ile dramatik eylem arasındaki bağı kur.

Bir temayı anlatmakla yetinme; eğitimsel amacı katılımcının kurmaca içinde yapacağı seçime ve gözlenebilir bir yaşantıya dönüştür.

Kaynak ne söylüyor, biz ne çıkarıyoruz?

Bowell ve Heap, süreçsel drama planlamasını kuram ile uygulamayı buluşturan, adım adım ele alınabilen bir süreç olarak sunar. Buradan hareketle yalnızca bir teknik adı seçmenin değil; öğrenme amacıyla dramatik eylem arasındaki bağı görünür kılmanın yararlı olabileceğini düşünüyoruz.

Çelik Drama’nın uygulama önerisi

Üç satırlık tasarım zinciri kur

Hazırladığın bir etkinlik için üç satır yaz: Amaç ne? Katılımcı kurmaca içinde ne yapacak? Bu eylemin amacı desteklediğini hangi söz, karar veya davranıştan anlayacaksın? Üç satır arasında kopukluk varsa etkinliği yeniden kur.

Kendine sor

Tema başlığını kaldırdığında amaç, katılımcının eyleminde hâlâ görülebiliyor mu?

03Merakı canlı tut

Dramatik gerilimi dikkatle tasarla.

Dramatik gerilimi bağırış, yarış veya yapay telaşla değil; eksik bilgi, karşıt ihtiyaç, sorumluluk ve sonuç doğuran seçimlerle kur.

Kaynak ne söylüyor, biz ne çıkarıyoruz?

Bowell ve Heap’in süreçsel drama planlama yaklaşımı; dramatik bağlamın, rolün ve eylemin birlikte düşünülmesine alan açar. Bizim pedagojik çıkarımımız, gerilimin yalnızca ses veya hız artışıyla değil; sonuç doğuran bir belirsizlik ve karşıt ihtiyaçlarla da kurulabileceğidir.

Çelik Drama’nın uygulama önerisi

Düz bir göreve karar anı ekle

“Bir park tasarlayın.” görevini ele al. Alandaki yalnızca bir bölüm korunabilecek olsun; çocuklar, mahalle sakinleri ve diğer canlıların ihtiyaçları birbirinden farklılaşsın. Grubun hangi bilgiye ihtiyaç duyduğunu ve kararın neyi değiştirdiğini izle.

Kendine sor

Grubu zorlamadan karar vermeyi gerekli kılan belirsizlik nerede?

04Rolü işlevlendirmek

Role girişi gerekçelendir.

Rolü kostüm ya da taklit düzeyinde bırakma; bir nesne, ilişki veya sorumluluk üzerinden katılımcının bakışını ve kararını değiştirecek biçimde kur.

Kaynak ne söylüyor, biz ne çıkarıyoruz?

Neelands ve Goode, drama çalışmasını çok sayıda dramatik uzlaşım ve tekniği işlevleriyle birlikte düşünmeye çağırır. Bu kaynaktan yaptığımız çıkarım, role girişin yalnızca görünüşe değil; süreçte üstleneceği ilişki, bilgi veya sorumluluğa göre seçilmesinin daha anlamlı olabileceğidir.

Çelik Drama’nın uygulama önerisi

Bir nesneye üç ilişki yükle

Sıradan bir anahtar seç. Anahtarı bekleyen, ondan çekinen ve onu geri vermek zorunda olan üç farklı rol düşün. Nesne aynı kalırken ilişkinin, beden kullanımının ve söylenen ilk cümlenin nasıl değiştiğini dene.

Kendine sor

Bu role girişten sonra grup neyi farklı bilecek, hissedecek veya tartışacak?

05Yaşantıyı anlamlandır

Değerlendirmeyi süreç boyunca düşün.

Değerlendirmeyi son çemberde sorulan tek bir sorudan çıkar; karar anlarına, rol içindeki izlere ve süreç boyunca verilen kısa duraklara yay.

Kaynak ne söylüyor, biz ne çıkarıyoruz?

Adıgüzel’in önerdiği aşamalar hazırlık-ısınma, canlandırma ve değerlendirme-tartışmayı birbirine bağlı bir bütün içinde ele alır. Buradan hareketle değerlendirmeyi yalnızca doğru cevabı arayan bir kapanış olarak değil, yaşantıyı anlamlandıran ve gerektiğinde süreçte duraklar açan bir alan olarak yorumluyoruz.

Çelik Drama’nın uygulama önerisi

Üç katmanlı bir durak oluştur

Önemli bir canlandırmadan sonra sırasıyla şunları sor: Ne oldu? Kararımızı hangi bilgi veya ihtiyaç etkiledi? Aynı ana yeniden dönsek neyi değiştirirdik? Yanıtları açıklamak yerine birbirleriyle ilişkilendir.

Kendine sor

Soruların katılımcının düşüncesini mi açıyor, yoksa senin cevabını mı arıyor?

Okudukça
derinleşen izler.

34 yazı
Haftanın Özeti38
Açık defterin arkasında çember biçiminde dizilmiş renkli sandalyeleri gösteren kâğıt kolaj illüstrasyonu.

9 dakika

15–21 Ekim: Sahnede ve çemberde bu hafta

Dokuz şehirden 14 etkinlik: çocuk atölyeleri, doğaçlama gösterileri ve tiyatro temsilleri. 15–21 Ekim için yaş, tarih, mekân ve kaynak bağlantıları.

Yazıyı oku
Alan Tarihi37
Ömer Adıgüzel, sahnede iki öğrenciyle uygulamalı çalışma yaparken mikrofon uzatıyor.

7 dakika

Ömer Adıgüzel: Yaratıcı dramaya yön veren bir öğretmen

Yaratıcı drama alanına yön veren Ömer Adıgüzel’in eserleri, eğitmenlere ulaşan emeği ve öğretmenliği üzerine, öğrencisi Yıldırım Kaan Çelik’ten bir portre.

Yazıyı oku
Eğitmenin Çantası35
Açık zarf, boş sergi etiketleri ve iki delikli yuvarlak ahşap parçanın çevresinde birlikte çalışan elleri gösteren kâğıt kolaj illüstrasyonu.

7 dakika

Bir mektuptan uzman ekibe: İlk karşılaşmayı tasarlamak

İlkokul 3–4. sınıflarda bir mektuptan ortak uzman ekibe geçişi; gözlem, tahmin, rol, ilk karşılaşma ve açık karar üzerinden ele alan uygulama önerisi.

Yazıyı oku
Alan Tarihi34
Ahşap sandalyelerden oluşan açık bir çemberde birbirini dinleyen beş yetişkin; ortada açık defter ve kâğıttan nesneler, ön planda boş bir sandalye.

9 dakika

Dorothy Heathcote: Katılımcının düşüncesine alan açmak

Dorothy Heathcote’un drama eğitimine katkıları, Ömer Adıgüzel’e yazdığı mektup ve katılımcının düşüncesine alan açan çalışma anlayışı üzerine kaynaklı bir saygı portresi.

Yazıyı oku
Haftanın Özeti33
Ahşap masanın üzerindeki açık defterin arkasında çember biçiminde dizilmiş renkli sandalyeler; kâğıt kolaj dokulu illüstrasyon.

4 dakika

8–14 Ekim: Sahnede ve çemberde bu hafta

Ankara’da ETHOS İmge Tiyatrosu atölyesi, İstanbul’da Aslında Kaşık Yok, Diyarbakır’da Öteki Ankara Müzikali ve İzmir’de Kel Diva; doğrulanmış tarihler ve eğitmen sorularıyla.

Yazıyı oku
Haftalık Gündem32
Boş sandalyelerden oluşan bir çemberin önünde açık çalışma defteri ve araştırma sayfaları; sıcak tonlarda kâğıt kolaj

7 dakika

Bu hafta drama ve tiyatro alanında neler oluyor? | 28 Eylül–4 Ekim 2026

Theatre SPACEs, CIVIC STAGE, 27 araştırmalık meta-analiz ve Renkli Adımlar: drama alanında araştırma, katılım ve uygulamanın niteliği üzerine kaynaklı haftalık notlar.

Yazıyı oku
Kavram Yazısı31
Masadaki son dilim pastaya iki yandan uzanan eller; arkada çemberi çağrıştıran renkli sandalyeler

9 dakika

Dramatik olanı anlamak

Dramatik ne demek? Aristoteles, Hegel ve gündelik örneklerle eylem, çatışma ve gerilim kavramlarını, yaratıcı dramadaki yerleriyle birlikte ele alıyoruz.

Yazıyı oku
Okuma ve Uygulama Notları30
Üç çocuğun karton kutular, çizimler ve renkli kâğıtlarla birlikte oyun kurduğu; eğitmenin onları dinlediği kolaj illüstrasyonu

7 dakika

Çocuk İçin Oyun Ne Zaman Gerçekten Oyundur?

Çocukların oyundaki kararlarını kendi eğitmenliğimize dönerek düşünüyoruz. Kısa örnekler ve 6–9 yaş için ücretsiz “Bu Oyun mu?” atölyesi.

Yazıyı oku
Eğitmenin Çantası29
Hayali bir okul koridorunda, üzerinde kapalı bir zarf duran ahşap sandalye ve iki yana ayrılan renkli kâğıt yolları

5 dakika

Hazır bir sahnede çocuklara karar alanı açmak

Giriş ve sonu önceden belirlenmiş bir sahnede çocukların gerçekten değiştirebileceği bir karar bulmak için zarf ve iki rol kartıyla uygulama önerisi.

Yazıyı oku
Okuma ve Uygulama Notları28
Eğitmen ve çocukların çemberde bir çantadan hareketle kurmaca oluşturduğu, yolun küçük bir sahneye uzandığı kâğıt kolaj illüstrasyonu

7 dakika

Sahne beklentisi varken yaratıcı drama sürecini nasıl koruruz?

Okulun yıl sonu gösterisi beklentisiyle yaratıcı drama çalışmasının amaçlarını aynı masada nasıl konuşabiliriz? İlkokul ve okul öncesinden iki tasarım örneği.

Yazıyı oku
Haftalık Gündem27
Drama atölyesi çemberi, çalışma defteri ve araştırma sayfalarını bir araya getiren sıcak tonlu kâğıt kolaj

7 dakika

Bu hafta drama ve tiyatro alanında neler oluyor? | 21–27 Eylül 2026

Öğretmen atölyeleri, Warwick’in drama eğitimi yüksek lisansı, tiyatroda yapay zekâ yaklaşımı ve 351 çalışmalık araştırma taraması üzerine kaynaklı haftalık notlar.

Yazıyı oku
Eğitmenin Çantası26
Bir çocuğun bahçe kapısı çizimini eğitmenle paylaştığı, arkadaşlarının da kurmaca bahçe sahnesini canlandırdığı kâğıt kolaj illüstrasyonu

5 dakika

Çiz, anlat, yeniden canlandır: Çocuğun seçtiği an

Çocukların atölyeden seçtiği bir anı çizim ve anlatıyla dinlemek, ardından yeni bir canlandırmaya taşımak için somut bir uygulama önerisi.

Yazıyı oku
Haftanın Özeti25
Samsun'da kedi kuklalarıyla çocuk tiyatrosu ve Ankara'da kostüm sandığı çevresindeki gezici tiyatro topluluğunu birleştiren kâğıt kolaj illüstrasyonu

3 dakika

24–30 Eylül: Sahnede ve çemberde bu hafta

Samsun'da çocuk tiyatrosu, Ankara'da bir kumpanya hikâyesi ve Ethos Ankara için açık tarihli bir ileri program notu.

Yazıyı oku
Alan Tarihi24
Tamer Levent, 2008’de Galileo Galilei rolünde; koyu sahne fonu önünde beyaz sakalı ve dönem kostümüyle.

6 dakika

Tamer Levent: Yaratıcı dramanın öncülerinden, “Sanata Evet”in sesi

Tamer Levent’in İnci San’la yürüttüğü çalışmalar, yaratıcı dramanın gelişimine katkıları ve Sanata Evet düşüncesi üzerine kaynaklı bir saygı portresi.

Yazıyı oku
Haftalık Gündem22
Açık tiyatro perdeleri arasında yuvarlak bir masada buluşan soyut figürler; önde biletler, kitaplar ve boş not kâğıtlarından oluşan kolaj

6 dakika

Bu hafta drama ve tiyatro alanında neler oluyor? | 14–20 Eylül 2026

Hukukçular için yaratıcı drama, çocukların kültüre erişimi, mülteci anlatıları ve yazarlık emeği üzerine kaynakları belirtilmiş haftalık seçki.

Yazıyı oku
Eğitmenin Çantası21
Elindeki anahtar ve dosyayla kütüphane görevlisi rolüne giren eğitmenin, oda planını tartışan çocuklarla göz hizasında buluştuğu kâğıt kolaj illüstrasyonu

5 dakika

Eğitmenin rolde olmasında dört küçük ama belirleyici karar

Eğitmen role girerken statüsünü, amacını, bildiklerini ve rolden çıkışını nasıl belirler? Tek bir kurmaca üzerinden dört somut tasarım kararı.

Yazıyı oku
Haftanın Özeti20
Bir hareket sahnesinden keşif haritası ve bitkilerle dolu müze bahçesine uzanan kâğıt kolaj illüstrasyonu

3 dakika

Bu hafta sahneden bahçeye | 17–23 Eylül 2026

İstanbul’da bir koreografın yaratım sürecine ve çocukların müze bahçesindeki keşfine bakıyoruz: Fernando Melo ustalık sınıfı ve Bitki Dedektifleri atölyesi.

Yazıyı oku
Alan Tarihi19
İnci San’ın portresinin yer aldığı Çağdaş Drama Derneği anma afişi; buluşma 19 Eylül 2026 saat 11.00’de Cebeci Asri Mezarlığı’nda.

6 dakika

İnci San’ı okurken: Yaratıcı dramadan sanat eğitimine

İnci San’ı aramızdan ayrılışının beşinci yılında, sanat eğitimi ve yaratıcı drama metinlerine dönerek anan kişisel bir okuma notu.

Yazıyı oku
Okuma ve Uygulama Notları18
Beş çocuğun kâğıttan bir ada ve tekne çevresinde kart yerleştirerek, işaret ederek ve dinleyerek birlikte plan yaptığı illüstrasyon

7 dakika

Özel eğitimde drama: Katılımın tek bir biçimi yoktur

Özel eğitimde drama çalışmalarında katılımı tek bir ifade biçimiyle sınırlamamak için kaynaklı bir okuma notu ve üç özgün tasarım denemesi.

Yazıyı oku
Haftalık Gündem17
Tiyatro sahnesindeki çemberi bir kütüphaneye ve farklı yerleşimlere bağlayan yolların kâğıt kolaj illüstrasyonu

8 dakika

Bu hafta drama ve tiyatro alanında neler oluyor? | 7–13 Eylül 2026

Bursa’dan Prizren’e, Batı Afrika’dan Nepal ve Buffalo’ya: drama ve tiyatroda erişimi, mesleki öğrenmeyi ve dolaşımı düşündüren altı gelişme.

Yazıyı oku
Eğitmenin Çantası12
Kâğıt kolaj tekniğiyle hazırlanmış, konuşma balonları altında değerlendirme çemberinde birbirini dinleyen beş yetişkin illüstrasyonu

5 dakika

Değerlendirme çemberinde cevabı önceden saklamayan beş soru

Yaratıcı drama atölyesinin sonunda düşünme izlerini görünür kılmak için kullanabileceğiniz, tek bir doğru cevaba yöneltmeyen beş değerlendirme sorusu.

Yazıyı oku
Haftanın Özeti16
İzmir, İstanbul ve Ankara'daki tiyatro ve atölye buluşmalarını birbirine bağlayan kâğıt kolaj Türkiye haritası

6 dakika

Haftanın drama, tiyatro ve eğitim buluşmaları | 10–16 Eylül 2026

İzmir, İstanbul ve Ankara’dan resmî bağlantıları doğrulanmış üç buluşma: bir edebiyat uyarlaması, uygulamalı bir doğaçlama atölyesi ve çocuklar için bir sahne deneyimi.

Yazıyı oku
Uygulama Notları15
Bir karton kutuyu oyuncak ayısına yatak ve oyuncaklarına garaj olarak kullanmayı düşünen iki çocukla, onların göz hizasında dinleyen eğitmenin kâğıt kolaj illüstrasyonu

6 dakika

Bir atölye ne zaman gerçekten yaşa uygun olur?

Yaratıcı drama atölyelerinde yaşa uygunluğu yönerge, rol, grup deneyimi ve katılım üzerinden düşünmek için somut bir uyarlama örneği ve kısa kontrol soruları.

Yazıyı oku
Haftalık Gündem13
Tiyatro perdesi, çemberde buluşan eğitmenler, araştırma notları ve kültür ağlarını bir araya getiren kâğıt kolaj illüstrasyonu

9 dakika

Bu hafta drama ve tiyatro alanında neler oluyor? | 4–10 Eylül 2026

Yerel kültür işbirliklerinden çocuk ve gençlik tiyatrosu çağrılarına, drama eğitimi araştırmalarından takvime alınabilecek bir mesleki buluşmaya uzanan kaynaklı haftalık seçki.

Yazıyı oku
Drama Gündemi11
Bir çember içinde hareket eden ve birbirleriyle etkileşim kuran altı yetişkinin temsili yaratıcı drama illüstrasyonu.

5 dakika

Bu hafta drama ve tiyatro alanında neler oluyor? | 28 Ağustos–3 Eylül 2026

Çanakkale’den Edinburgh’a; yeni sezonlar, tiyatro eğitiminde pedagojik amaç, kültürel erişim ve genç izleyici programlarının geleceği.

Yazıyı oku
Haftanın Özeti10
Türkiye’nin farklı şehirlerindeki sahne ve çember buluşmalarını simgeleyen kâğıt kolaj harita, perde, takvim ve bilet illüstrasyonu

6 dakika

Eylülün ilk günlerinde sahne ve çember

Ankara, İzmir ve İstanbul’dan doğrulanmış dört buluşma: iki tiyatro oyunu, bir doğaçlama atölyesi ve çocuklar için bir sahne deneyimi.

Yazıyı oku
Kavram Yazısı09
Eğitimsel amaç ile yaratıcı drama sürecinin kesişimini gösteren, çemberde ortak karar alan yetişkinlerin kâğıt kolaj illüstrasyonu

10 dakika

Eğitimde drama ile yaratıcı drama aynı şey mi?

Drama alanında öğrenme yolculuğuna devam eden bir uygulayıcının, İnci San ve H. Ömer Adıgüzel’in çalışmalarından beslenen eğitimde drama–yaratıcı drama okuma notu.

Yazıyı oku
Eğitmenin Çantası08
Bir anahtar, kapalı bir zarf ve eski bir biletin çevresinde role girişi çağrıştıran kâğıt kolaj illüstrasyonu

6 dakika

Bir nesneyle role giriş için üç küçük deneme

Anahtar, zarf ya da bilet gibi gündelik bir nesneyi rol, ilişki ve karar üretmek için kullanabileceğiniz üç kısa yaratıcı drama denemesi.

Yazıyı oku
Haftanın Özeti07
Koyu erik rengi tiyatro perdeleri arasında, Türkiye haritasının ve şehirleri birleştiren yolların çevresinde çember oluşturan insanlar.

3 dakika

Bu hafta drama ve tiyatro nerede buluşuyor?

Antalya, İstanbul ve Ankara’dan dört güncel buluşma: büyük ölçekli bir sahne gösterisi, çocuklar için yaratıcı drama, yetişkin tiyatrosu ve uygulamalı doğaçlama atölyesi.

Yazıyı oku
Eğitmenin Çantası06
Çemberdeki sandalyelerin önünde, masadaki tek pasta dilimine uzanan iki kişinin ellerini gösteren temsili illüstrasyon.

10 dakika

Atölye tasarımında dramatik gerilim: Gürültü değil, merak

Drama alanında öğrenmeye devam eden bir uygulayıcının, dramatik gerilim üzerine okumalarından ve tasarım denemelerinden çıkardığı somut ama reçete olmayan atölye notları.

Yazıyı oku
Makale Notu05
Dört renkli yolun yaratıcı drama çemberinde buluştuğu kapsayıcılık illüstrasyonu

14 dakika

Çember herkese gerçekten açık mı? Yaratıcı dramada 4R ile kapsayıcılığı yeniden düşünmek

Drama alanında öğrenmeye devam eden bir uygulayıcının, Vesel Strel ve arkadaşlarının 4R çalışmasından beslenen kapsayıcılık okuma ve uygulama notu.

Yazıyı oku
Eğitmenin Çantası04
Çelik Drama yazı kapağı: Her drama çalışması yaratıcı drama mıdır?

10 dakika

Her drama çalışması yaratıcı drama mıdır?

Adıgüzel, Sezgin ve National Drama’nın metinlerinden beslenerek oyun, tiyatro ve yaratıcı drama ilişkisine kendi planları üzerinden bakan bir uygulayıcının öz değerlendirme notu.

Yazıyı oku
Drama Gündemi01
Çelik Drama yazı kapağı: Maarifin Kalbinde Oyun teması drama eğitmenine ne söylüyor?

7 dakika

Maarifin Kalbinde Oyun teması ve yaratıcı drama

2026–2027 Maarifin Kalbinde Oyun teması neyi kapsıyor? MEB genelgesinden hareketle oyunu, katılımı ve yaratıcı drama uygulamalarını birlikte düşünelim.

Yazıyı oku
Makale Notu03
Çelik Drama yazı kapağı: Artırılmış gerçeklik ve drama

8 dakika

Artırılmış gerçeklik ve drama: Teknoloji rolün önüne geçmeden ne mümkün?

Algül ve Şenol’un 2026 tarihli araştırmasını bulgu, sınırlılık ve kişisel uygulama denemesi ayrımıyla ele alan bir makale notu.

Yazıyı oku